Viết Chương Trình Đọc Dữ Liệu Từ Tệp

III. Các thao tác trên tệp

d. Đọc dữ liệu từ tệp văn bản

Ta có thể đọc không những các ký tự từ tệp văn bản mà còn có thể đọc lại các số nguyên, thực, logic từ tệp văn bản thông qua các thủ tục:

Read(FileVar, Var1, Var2,...,VarN); (1)Readln(FileVar, Var1, Var2,...,VarN); (2)

Readln(FileVar); (3)

Trong đó, Var1, Var2,...,VarN là các biến thuộc kiểu ký tự, nguyên, thực, logic, chuỗi. Lệnh (1) sẽ đọc nội dung một hay nhiều phần tử mà không chuyển cửa sổ tệp xuống dòng. Lệnh (2) đọc như lệnh (1) nhưng sẽ di chuyển cửa sổ tệp sang đầu dòng tiếp theo sau khi đã lần lượt đọc các biến tương ứng. Lệnh (3) đưa cửa sổ tệp sang đầu dòng tiếp theo mà không đọc gì cả.

4 Ví dụ: Chương trình sau đọc và in ra nội dung tệp văn bản VanBan.txt đã được tạo ra từ chương trình trên.

Program Doc_File_Text; Uses CRT; Var F: Text; Line:String<80>; Begin ClrScr; Assign(F,’VanBan.txt’); Reset(F);

While Not EOF(F) Do Begin

Trang 77 Readln(F, Line); Writeln(Line); End; Close(F); Readln; End. e. Thủ tục thêm dòng: Cú pháp: Append(Var F: Text);

Lệnh Append mở tệp văn bản để ghi bổ sung các dòng, định vị cửa sổ tệp vào cuối tệp. Lần sử dụng kế tiếp với thủ tục Write hay Writeln sẽ thêm văn bản vào cuối tệp.

4 Ví dụ: Chương trình sau đây thêm hai dòng vào cuối tệp VanBan.txt. Var F: Text;

Begin

Assign(F,’Vanban.txt’); Append(F);

Writeln(F,’Day la dong thu nhat them vao.’); Writeln(F,’Day la dong thu hai them vao.’); Close(F);

End.

Trang 7 8

PHẦN BÀI TÂÛP THỰC HÀNH

: 1. Luyện tập căn bản: Khởi động chương trình Pascal và thực hiện:

1.1. Viết chương trình hiển thị lên màn hình nội dung sau : * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

* Trung tam Cong nghe AVnet *

* 74 - Tran Quoc Toan *

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * 1.2. Viết chương trình hiển thị lên màn hình tam giác sau :

* * * * * * * * * * * * * * * *

1.3. Viết chương trình hiển thị lên màn hình các biểu thức sau :

a. 5000 + 100 + 200 b. 645 + 350 - 345 c. 45 + 45 - 32

1.4. Viết chương trình để tính kết quả các biểu thức sau :

a. 5000 + 100 + 200 b. 645 + 350 - 345 c. 45 + 45 - 32

1.5. Chạy thử chương trình sau để tự rút ra nhận xét :

Program BieuThuc; Begin Write ( ‘ 45 + 756 + 16 = ‘ ); Writeln (45 + 756 + 16 ); Write ( ‘ 36 - 56 + 3 = ‘ ); Writeln ( 36 - 56 + 3 ); Readln; End.

: 2. Bài tập đơn giản làm quen với các kiểu dữ liệu và một số hàm chuẩn của Pascal Pascal

Trang 79

2.1. Tìm chỗ sai trong chương trình sau:

Var i, n : Integer; b : Byte; Begin n : =3; b := 278; i := b +n; Writeln(i); End.

2.2. Viết chương trình nhập giá trị cho các biến từ bàn phím với kiểu của các biến là

các kiểu dữ liệu đã được học, sau đó hiển thị mỗi giá trị của mỗi biến trên một dòng.

2.3. Viết chương trình đọc ký tự từ bàn phím, sau đó cho biết mã số của ký tự vừa

nhập trong bảng mã ASCII.

2.4. Viết chương trình tính Sin(x), Cos(x). Trong đó, góc x được nhập từ bàn phím

và được đo theo đơn vị Radian. (ta có thể chuyển đổi bằng cách: Cos(x * Pi / 180))

2.5. Viết chương trình có sử dụng các hàm chuẩn của Turbo Pascal để tính giá trị:

- bình phương - trị tuyệt đối - căn bậc hai

- logric cơ số e (e = 2.718)

- hàm e mũ x (ex )

- sau khi cắt bỏ phần thập phân - làm tròn số

của x. Trong đó, x là một giá trị kiểu thực được nhập từ bàn phím.

2.6. Viết chương trình cho biết giá trị đứng trước, đứng sau của một giá trị x kiểu ký

tự (Char) và y kiểu logic (Boolean), trong đó, x và y được nhập từ bàn phím. : 3. Áp dụng các lệnh đơn giản

3.1. Chương trình sau cho kết quả gì?

Begin

Trang 80 Writeln( ‘1’ > ‘2’ );

Readln; End.

Thử lại trên máy để kiểm tra.

3.2. Cho biết kết quả và kiểu dữ liệu của các biểu thức sau:

a) 5 + 3.0 b) 6/3 + 2 div 3

c) (10(hiển thị kết quả ở dạng có định quy cách).

Bạn đang xem: Viết chương trình đọc dữ liệu từ tệp

3.3. Viết chương trình tạo ra một thiệp mời dự sinh nhật. Trong đó, các giá trị lấy từ

bàn phím gồm: Họ tên người được mời, Ngày tổ chức tiệc, Địa điểm, Họ tên người mời.

3.4. Viết chương trình tính tổng các chữ số của một số có 2 chữ số (Hướng dâùn: sử

dụng phép chia Div và Mod).

3.5. Áp dụng phương pháp trên, viết chương trình tính tổng các chữ số của một số

có 3, 4chữ số.

3.6. Viết chương trình đổi một số nguyên được lấy từ bàn phím biểu diễn số giây

thành giờ, phút, giây và hiển thị ở dạng giờ : phút : giây

3.7. Trong môi trường Turbo Pascal, để tạo ký tự chỉ cần ấn Alt - 219 (các số 2,

1, 9 và gõ tại khu vực phím số). Viết chương trình in lên màn hình từ DA NANG bằng ký tự

3.8. Viết chương trình tính giá trị biểu thức sau:

: 4. Bài tập cho các loại lệnh có cấu trúc

4.1. Bài tập cho cấu trúc lệnh If:

a. Viết chương trình để giải phương trình bậc hai ax2 + bx + c = 0.

bxxceebSinxb + + − ++−+)256.0(5)( 0.00023453

Trang 81

b. Viết chương trình mô tả sự hoạt động của mạch điện (hình dưới) khi có hai công

tắc mắc song song với nhau, tức là cho biết trạng thái sáng hay tối của bóng đèn khi hai công tắc đóng hoặc ngắt. (Hướng dâùn: Sử dụng các biến logic với phép toán OR).

c. Nhập 3 số a, b, c tương ứng với 3 cạnh của một tam giác. Tính diện tích hình tam

giác theo công thức:

d. Tính tiền thực lĩnh cho mỗi nhân viên trong xí nghiệp x theo công thức sau:

Với quy định: nghỉ quá 5 ngày sẽ bị trừ 20% tổng thực lĩnh, làm thêm qá 3 ngày được tăng 10% tổng thực lĩnh.

4.2. Bài tập cho cấu trúc lệnh Case:

a. Viết chương trình nhập một ký tự từ bàn phím, kiểm tra nó và:

- hiển thị la so nếu nó là số.

- hiển thị la chu hoa nếu nó là chữ hoa. - hiển thị la chu thuong nếu nó là chữ thường. - ngoài ra, hiển thị Khong phai la so hoac chu cai.

b. Viết chương trình đổi năm dương lịch (dạng số) thành năm âm lịch (dạng chữ).

Ví dụ: nhập năm 2000 dương lịch máy cho biết năm âm lịch là Canh Thìn. (Hướng dẫn: sử dụng phép MOD giữa năm với 10 để lấy phần Địa Can và MOD giữa năm

với 12 để lấy phần Địa Chi, số dư tương ứng sẽ được kết quả theo bảng sau:

Số dư (MOD 10) Địa Can Số dư (MOD 12) Địa Chi

0...Canh 0...Thân 1...Tân 1... Dậu 2... Nhâm 2... Tuất 3... Quý 3...Hợi K1K2))()((: p p a p b p cs = − − −Thực lĩnh = 26

(Luơng chính * Số ngày công)

Trang 82 4... Giáp 4... Tý 5...Âút 5...Sửu 6... Bính 6... Dần 7...Đinh 7... Mẹo 8...Mậu 8... Thìn 9...Kỷ 9... Tỵ 10...Ngọ 11... Mùi

c. Giải phương trình bậc hai ax2 + bx + c = 0.

4.3. Bài tập cho cấu trúc vòng lặp For:

a. Viết chương trình nhập một số tự nhiên N từ bàn phím và tính:

e = 1 + 1/1! + 1/2! +... + 1/N!

b. Giải bài toán dân gian sau:

Vừa gà vừa chó. Bó lại cho tròn.

Đếm đủ 100 chân.

Hỏi có mấy gà, mấy chó ?

c. Viết chương trình kiểm tra công thức sau đúng hay sai với mọi N dương được nhập từ bàn phím:

1 + 2 + 3 +... + N = N(N+1) / 2

d. Viết chương trình nhập vào chiều dài, chiều rộng của hình chữ nhật và in hình chữ nhật đó ra màn hình bằng các dấu *. Ví dụ: nhập dài = 7, rộng = 3, hình chữ nhật sẽ có dạng sau:

******** ********

e. Viết chương trình tính n! trong đó, n là một số nguyên được nhập từ bàn phím (Hướng dẫn: ta nên khai báo biến để chứa kết quả là một biến kiểu LongInt).

4.4. Bài tập cho cấu trúc vòng lặp Repeat:

a. Viết chương trình làm các công việc sau: Tính diện tích hình chữ nhật, diện tích

hình tam giác, hình tròn. Dùng lệnh Repeat... Until để lập một menu lựa chọn công việc theo mẫu:

Trang 83

TINH DIEN TICH CAC HINH

-1. Hinh chu nhat. - 2. Hinh tam giac. - 3. Hinh tron.. - 4. Ket thuc.

Lựa chọn một mục của menu bằng cách ấn số tương ứng, ấn phím số 4 máy dừng chương trình.

b. Viết chương trình nhập vào từ bàn phím lần lượt các số nguyên, dấu hiệu chấm

dứt là số 0. Tính tổng và trung bình cộng của các số đã nhập.

c. Viết chương trình in ra bảng tính căn bậc hai của một trăm số nguyên dương đầu

tiên.

4.5. Bài tập cho cấu trúc vòng lặp While:

a. Viết chương trình nhập vào từ bàn phím lần lượt các số nguyên, dấu hiệu chấm dứt là số 0. Tính tổng và trung bình cộng của các số đã nhập.

b. Viết chương trình tìm và hiển thị các số nguyên tố nhỏ hơn một số n được nhập

từ bàn phím (Số nguyên tố là số chỉ chia chăôn cho 1 và chính nó).

Xem thêm: Ăn Gì Tốt Cho Tinh Trùng Yếu, Loãng Nên Ăn Gì Và Kiêng Gì Tốt Nhất? ?

c. Viết chương trình giả làm trò chơi xổ số như sau: Người chơi nhập 5 lần, mỗi lần

một số nguyên tùy ý, máy kiểm tra nếu trong các số người chơi nhập vào có 3 số trở lên trùng với các số máy lấy ngẫu nhiên thì người đó thắng và ngược lại là thua. Nếu thua thì máy báo Ban da thua ! ngược lại máy báo Ban da thang !

d. Viết chương trình nhập vào một ký tự ch bất kỳ, nếu nó là chữ số thì báo ch la chu so, nếu nó là chữ cái thì báo ch la chu cai, ngoài ra, báo ch khong phai la so hoac chu cai và thoát khỏi chương trình.

: 5. Bài tập cho dữ liệu kiểu đoạn con, liệt kê và kiểu mảng (Bài 5 và 6)

5.1. Viết chương trình nhập vào một dãy n số a<1>, a<2>,..., a và in ra màn hình các thông tin sau:

- Tổng các phần tử của dãy.

- Số lượng số dương và tổng của các số dương của dãy. - Số lượng số âm và tổng của các số âm của dãy. - Trung bình cộng của dãy.

Trang 84

5.2. Viết chương trình nhập vào một dãy n số a<1>, a<2>,..., a và in ra màn hình các thông tin sau:

- Số hạng dương lớn nhất của dãy và chỉ số (vị trí) của nó. - Số hạng dương nhỏ nhất của dãy và chỉ số (vị trí) của nó. - Số hạng âm lớn nhất của dãy và chỉ số (vị trí) của nó. - Số hạng âm nhỏ nhất của dãy và chỉ số (vị trí) của nó.

5.3. Viết chương trình nhập vào mảng a gồm 10 phần tử nguyên, sau đó, nhập một

giá trị x. Tìm trong mảng a nếu có phần tử nào có giá trị băòng với x thì hiển thị lên màn hình vị trícủa nó trong mảng a.

5.4. Viết chương trình nhập vào một ma trận vuông, xuất màn ra màn hình ma trận

đó và cho biết tổng các phần tử trên đường chéo chính. : 7. Bài tập tạo thủ tục và hàm (Bài 7):

7.1. Viết một thủ tục dùng để vẽ hình vuông bằng dấu *. Chiều dài của cạnh hình

vuông được nhập từ bàn phím. Gọi thực hiện thủ tục bởi chương trình chính.

7.2. Lập ba thủ tục tính diện tích hình tam giác, hình chữ nhật và hình tròn.

7.3. Lập ba hàm tính diện tích hình tam giác, hình chữ nhật và hình tròn.

7.4. Lập một hàm để kiểm tra một số có phải là số nguyên tố hay không. Sau đó,

cho chương trình chạy liên tục và hỏi người dùng: Bạn có tiếp tục không ?chođến khi người dùng nhập ký tự k hoặc K thì dừng lại.

7.5. Viết hàm để tính giá trị an. Trong đó, a và n là hai giá trị kiểu thực. (Hướng dâùn: an = en * ln(a)

).

7.6. Viết một hàm để tính giá trị n!.

: 8. Bài tập cho phần xử lý chuỗi (Bài 8):

8.1. Viết chương trình nhập vào một chuỗi và đếm trong chuỗi đó có bao nhiêu ký

tự ‘a’, ‘b’ và ‘c’ (kể cả ‘A’, ‘B’, ‘C’).

8.2. Viết chương trình đếm trong một chuỗi được nhập từ bàn phím có bao nhiêu từ,

giả sử mỗi từ cách nhau bằng một ký tự trắng (tạm chấp nhận giữa hai từ không được nhập quá 1 ký tự trắng).

8.3. Viết chương trình nhập vào một chuỗi s, sau đó, nhập vào một từ bất kỳ và

kiểm tra trong chuỗi s nếu có từ đó thì xoá đi (tại vị trí đầu tiên), nếu không tìm thấy từ đó trong s thì báo Khong co tu nay trong chuoi vua nhap !

Trang 85

8.4. Tương tự câu trên (7.3) nhưng nếu tìm thấy trong chuỗi s có bao nhiêu từ đó thì

xoá hết.

8.5. Viết chương trình nhập vào từ bàn phím Họ và tên Việt Nam, sau đó in phần

tên ra màn hình. Ví dụ: nhập Phan Van Anh Tuan thì in ra Tuan. : BÀI TẬP TỔNG QUÁT

1. Tìm tất cả các số có 3 chữ số a, b, c sao cho tổng các lập phương của các chữ số

bằng chính số đó.

abc = 100a + 10b + c = a3 + b3 + c3

2. Tìm và in ra các số nguyên tố nhỏ hơn một số cho trước n.

3. Viết chương trình đếm số lần xuất hiện của từng loại ký tự từ ‘A’ đến ‘Z’ chứa trong một chuỗi được nhập từ bàn phím.

4. Nhập mảng hai chiều A gồm m hàng và n cột.

- Tìm giá trị lớn nhất và nhỏ nhất trên mỗi hàng, mỗi cột cùng với vị trí (dòng, cột) của giá trị này.

- Tìm phần tử có giá trị lớn nhất và nhỏ nhất của mảng A cùng với vị trí (dòng, cột) của hai phần tử này.

- Trong mảng A có bao nhiêu phần tử bằng với phần tử lớn nhất của mảng.

5. Viết chương trình nhập vào từ bàn phím một ma trận vuông và in ra màn hình

tổng các phần tử trên đường chéo chính.

6*. Viết một chương trình dùng để giải các bài toán bằng cách tổ chức mỗi thủ tục

để giải một bài toán và tạo menu để gọi thực hiện các thủ tục đó theo yêu cầu sau:

1. Giải phương trình bậc hai (ax2 + bx + c = 0).

2. Tính Sin(x).

3. Tính Cos(x).

4. Tính x3.

Ö Ghi chú: Ngoài ra, học viên tự tìm thêm bài tập để thực hành.

Trang 86

MỤC LỤC

BÀI I. Giới thiệu ngôn ngữ pascal và các ví dụ đơn giản... 1

I. Xuất xứ ngôn ngữ Pascal ... 1

II. Khởi động ... 1

III. Các phím chức năng cần biết của ngôn ngữ Pascal... 2

IV. Cấu trúc một chương trình Pascal ... 2

1. Cấu trúc cơ bản... 2

2. Phương pháp khai báo và tổ chức cấu trúc một chương trình Pascal... 2

V. Các ví dụ đơn giản làm quen với ngôn ngữ Pascal...5

BÀI 2. Các khái niệm cơ bản của ngôn ngữ pascal... 7

I. Các từ khoá (Key word) trong ngôn ngữ Pascal ...7

II. Các kiểu dữ liệu cơ bản ... 7

1. Các kiểu dữ liệu dạng số nguyên ... 7

a. Kiểu Byte ... 7

b. Kiểu Integer ... 7

c. Kiểu Shortint... 7

d. Kiểu Word ... 7

e. Kiểu Longint ... 7

2. Các kiểu dữ liệu dạng số có phần biểu diễn thập phân ... 7

a. Kiểu Single ... 7

b. Kiểu Real ... 7

c. Kiểu Double... 7

3. Kiểu Char (ký tự) ... 8

4. Kiểu Logic ... 8

5. Kiểu String (chuỗi ký tự)... 8

III. Các hàm xử lý dữ liệu cơ bản của ngôn ngữ Pascal ... 8

IV. Sử dụng hàm Random(n) để lấy một giá trị nguyên ngẫu nhiên ... 9

BÀI 3. Hằng số, biến số, biểu thức và câu lệnh đơn giản trong ngôn ngữ pascal.. 10

I. Hằng số...10

1. Khái niệm...10

2. Cú pháp khai báo...10

II. Biến số...11

1. Khái niệm...11

Trang 87

III. Biểu thức ...12

IV. Câu lệnh đơn giản...12

1. Lệnh gán ...13

2. Lệnh Xuất ...14 3. Lệnh Nhập...17

BÀI 4. Các lệnh có cấu trúc trong ngôn ngữ pascal...18 I. Lệnh ghép ...18 II. Lệnh lựa chọn ...19 1. Lệnh IF...19 2. Lệnh CASE ...21 III. Các câu lệnh lặp...23 1. Câu lệnh FOR...23 a. Dạng tiến...23 b. Dạng lùi ...24 2. Câu lệnh Repeat ...25 3. Câu lệnh While...27

IV. Các lệnh Goto, Break, Exit và Halt...28 1. Lệnh Goto ...28 2. Lệnh Break...29